درمان اختلال اضطراب به چه صورت است؟

اختلال اضطراب یکی از شایع‌ترین اختلالات روانی است که با نگرانی، ترس و اضطراب شدید و مداوم همراه بوده و می‌تواند زندگی روزمره فرد را تحت تاثیر قرار دهد.

این اختلال با وجود شدت‌های مختلف، قابل کنترل و درمان است و روش‌های درمانی متعددی برای بهبود علائم آن وجود دارد.

فرقی نمی کند که اختلال اضطراب با چه شدتی اتفاق بیفتد در هر صورت این افراد تاثیر منفی آن را بر سلامت روان و روال طبیعی زندگی متحمل می‌شوند.

برای درمان اختلال اضطراب پزشکان از تکنیک های ترکیبی مثل روان درمانی، دارو درمانی و اصلاح سبک زندگی استفاده می کنند و انتخاب شیوه درمان به نوع اضطراب، شدت علائم و وضعیت فرد بستگی دارد.

اختلال اضطراب چیست؟

اختلال اضطراب به گروهی از اختلالات روانپزشکی اطلاق می گردد که در آن فرد دچار اضطراب، نگرانی، ترس شدید و مداوم خواهد شد.

گاهی این اختلال آنقدر گسترش پیدا می کند که فرد توانایی کنترل شرایط را ندارد و ممکن است در هنگام فعالیت های روزمره در کار یا تحصیل دچار اضطراب بیش از حد شود.

به طور طبیعی اضطراب یک واکنش دفاعی از طرف بدن است اما زمانی که این واکنش به صورت افراطی شدت پیدا می کند یا طولانی می‌شود به یک اختلال تبدیل خواهد شد.

گاهی افراد بدون هیچ علت مشخصی دچار اضطراب می‌شوند به گونه ای که توانایی آنها افت کرده و امکان انجام فعالیت های روزمره را نخواهند داشت.

در این صورت افراد باید سریعاً تحت درمان قرار گرفته تا اختلال اضطراب باعث آسیب های روانی و جسمانی گسترده نشود.

انواع اختلال اضطراب

اختلال اضطراب انواع مختلف دارد که هر کدام از آنها علائم متفاوتی ایجاد می کنند و اغلب راهکارهای درمانی متنوعی خواهند داشت.

اختلال اضطراب فراگیر

اضطراب منتشر یا فراگیر نوعی اضطراب مداوم است که با نگرانی همیشگی همراه بوده و می‌تواند فعالیت‌های روزمره فرد را تحت تأثیر قرار دهد.

این نگرانی طولانی‌مدت ممکن است با علائم جسمی مانند سردرد، بی‌قراری، احساس خستگی، کاهش تمرکز و یا گرفتگی و اسپاسم عضلات همراه باشد.

معمولاً فرد مبتلا به این نوع اضطراب، به‌طور مداوم درباره مسئولیت‌ها، کارها، سلامت اعضای خانواده و حتی موضوعات کوچک و کم‌اهمیت نیز نگرانی دارد.

اختلال پانیک

این نوع اضطراب معمولاً به صورت حملات ناگهانی و ترس شدید اتفاق می افتد به گونه ای که فرد در لحظه دچار تپش قلب شدید شده، تعریق، تنگی نفس و لرزش بدن را تجربه می کنند.

حتی ممکن بر اثر شدت این عارضه فرد دچار سرگیجه شده یا حس مرگ و سکته دارند، معمولاً هر حمله پانیک بین ۱۰ تا ۳۰ دقیقه طول می کشد و افراد دائماً حالت نگران و پریشانی برای تکرار حمله دارند.

اضطراب اجتماعی

برخی از افراد بلافاصله بعد از حضور در جمع دچار ترس شدید از قضاوت شده یا از تحقیر شدن در موقعیت های مختلف هراسان می‌شوند.

اضطراب اجتماعی معمولاً هنگام صحبت کردن در جمع یا غذا خوردن در جمع اتفاق می افتد.

این افراد هنگام انجام امتحانات شفاهی، آشنایی با افراد جدید و هر موقعیتی که خارج از پیرامون خانواده باشد دچار اضطراب بسیار شدید می‌شوند.

فوبیا

یکی از آسیب های روانی مرتبط با اختلال اضطرابی فوبیا یا ترس شدید است، این افراد به صورت غیرمنطقی از چیزی یا موقعیت های خاصی می ترسند.

فوبیا می تواند نسبت به حیوانات، ارتفاع، خون، سوزن یا پرواز باشد، اگر چه از عوامل غیر طبیعی می باشد اما فرد نمی تواند در این موقعیت خود را کنترل کند و دچار اضطراب و تنش ناگهانی می‌شوند.

اختلال اضطرابی پس از سانحه

برخی از افراد بعد از تجربیات تلخ، حوادث ناگهانی مثل جنگ، تصادف، تجاوز یا بلایای طبیعی به شرایط قبل بازنگشته و در موقعیت های مختلف دچار اضطراب و استرس ناگهانی می‌شوند.

این افراد اضطراب را به صورت کابوس، فلش بک یا اجتناب از یادآوری حوادث تجربه می کنند به گونه ای که کوچک ترین فکر به اتفاقات گذشته باعث پریشانی و اضطراب بسیار شدید در آنها می‌شود.

اضطراب جدایی

نزدیک بودن کودکان به مادر نوعی اضطراب جدایی است، این مسئله فقط مختص کودکان نیست بلکه ممکن است در بزرگسالان هم دیده شود.

این افراد به طور کاملاً غیرارادی ترس شدید از جدا شدن از افراد مهم زندگی خود دارند حتی فاصله کوتاه مدت باعث نگرانی و اضطراب آنها شده به گونه ای که نمی تواند بر روال طبیعی زندگی تمرکز داشته باشند.

علائم اختلال اضطراب چیست؟

علائم اختلال اضطراب می‌توانند در هر فرد با شدت متفاوتی ظاهر شوند و معمولاً ترکیبی از نشانه‌های روانی، جسمی و رفتاری هستند.

اضطراب طبیعی معمولاً کوتاه‌مدت بوده و پس از برطرف شدن عامل استرس‌زا کاهش پیدا می‌کند، اما در اختلال اضطرابی نگرانی و ترس بیش از حد ادامه‌دار بوده و ممکن است عملکرد فرد در زندگی، کار، تحصیل و روابط اجتماعی را تحت تاثیر قرار دهد.

برخی افراد بیشتر علائم جسمی مانند تپش قلب و لرزش را تجربه می‌کنند، در حالی که برخی دیگر با نگرانی مداوم، ترس شدید یا افکار منفی درگیر هستند. مهم‌ترین علائم اختلال اضطراب شامل موارد زیر است:

• نگرانی و ترس شدید و مداوم بدون وجود دلیل مشخص یا متناسب با شرایط
• احساس بی‌قراری و ناتوانی در آرام شدن حتی در موقعیت‌های معمولی
• تپش قلب، افزایش ضربان قلب و احساس فشار در قفسه سینه
• تعریق زیاد، لرزش دست‌ها، سرگیجه یا احساس ضعف ناگهانی
• تنگی نفس یا احساس خفگی در شرایط اضطراب‌زا
• اختلال در خواب، سخت به خواب رفتن یا بیدار شدن‌های مکرر
• کاهش تمرکز و درگیری ذهنی با افکار منفی
• اجتناب از موقعیت‌هایی که باعث ترس یا اضطراب می‌شوند
• احساس خطر، نگرانی از اتفاقات بد یا ترس از دست دادن کنترل شرایط

در صورتی که این علائم برای مدت طولانی ادامه پیدا کنند یا باعث اختلال در روند طبیعی زندگی شوند، مراجعه به روانپزشک یا روانشناس برای بررسی دقیق و شروع درمان مناسب اهمیت زیادی دارد.

روش های تشخیص اختلال اضطراب

تفاوت های قابل توجهی بین اضطراب طبیعی و اختلال اضطراب وجود دارد، برای اینکه افراد از شرایط روانی خود مطلع شوند در صورت تداوم اضطراب و عدم کنترل آن باید به پزشک مراجعه کنند تا روند تشخیص توسط متخصصان انجام پذیرد.

پزشکان برای بررسی این دسته از بیماری ها آزمایش ها و تکنیک های مختلفی را انجام می دهند که در ادامه به آن خواهیم پرداخت.

مصاحبه بالینی با پزشک یا روانشناس

اولین و مهمترین مرحله در تشخیص اختلال اضطراب مصاحبه و گفتگو با پزشک متخصص است.

متخصصان در مورد نوع نگرانی، ترس افراد، مدت و شدت علائم سوالاتی را از مراجعین خواهند پرسید و زمان شروع اضطراب را بررسی می کنند.

پزشک صحبت هایی در مورد موقعیت های اضطراب زا خواهند داشت تا متوجه شوند فرد در چه شرایطی بیشترین میزان اضطراب را تجربه می کند.

البته سنجش سابقه خانوادگی افراد در ابتلا به اضطراب و افسردگی، مصرف انواع داروها، مصرف مقدار کافئین و الکل نیز بررسی خواهد شد.

معمولاً اگر علائم گفته شده از طرف بیمار چند هفته تا چند ماه ادامه پیدا کند می تواند مربوط به اختلال اضطراب باشد.

استفاده از معیارهای تشخیصی

اگر افراد با شک بر ابتلا به اختلال اضطرابی به پزشک مراجعه کنند متخصصان از راهنمای تشخیصی معتبر استفاده می کنند.

با این دسته از روش های تخصصی پزشک می تواند علاوه بر تشخیص قطعی اضطراب نوع آن را نیز مشخص کند و معیارهایی وجود دارد که می توانند علائم مدت و شدت عارضه را به دقت بررسی نمایند.

پرسشنامه و تست های استاندارد اضطراب

برای تشخیص دقیق پزشک از تست های رایج استفاده می کند که برای اضطراب فراگیر، اضطراب و افسردگی، اختلال پانیک، اضطراب اجتماعی و وسواس های فکری تست های متفاوت و اختصاصی وجود دارد.

این تست ها قابلیت تشخیص سریع را برای پزشک فراهم کرده ضمن اینکه کاملاً غیر تهاجمی و ایمن هستند. انجام این تست ها برای پیگیری، درمان و جلوگیری از تکرار اختلال نیز کاربرد دارد.

بررسی و رد علل جسمی

گاهی اوقات علائمی مشابه با اختلال اضطراب برای افراد اتفاق می افتد که منشأ آن می تواند آسیب های جسمانی باشد.

پزشکان برای اینکه تشخیص دقیق اختلال اضطراب را عنوان کنند آزمایشاتی را انجام می دهند تا علائم شبیه به اضطراب را در خصوص بیماری های جسمانی احتمالی بررسی کنند.

گاهی بیماران شرایطی را تجربه می کنند که می تواند به علت بیماری های تیروئیدی، قند خون یا کم خونی باشد.

نیاز است که در تشخیص اختلال اضطراب فاکتورهای ارزیابی شود که عدم تعادل الکترولیت ها، کمبود ویتامین B و نوسان هورمون ها ارزیابی شود.

این دسته از بیماری های جسمانی می تواند باعث کاهش وزن، تعریق، لرزش و تپش قلب شدید شود که علائمی مشترک با اختلال اضطراب دارند.

بررسی داروها و مواد

در روند تشخیص اختلال اضطراب پزشکان توجهی خاصی به داروهای مصرفی بیمار دارند، انواع کورتون ها، داروهای تیروئید یا داروهای لاغری می توانند عامل اضطراب یا تشدید کننده آن باشند.

پزشکان به مقدار مصرف کافئین، نیکوتین و حتی داروهای قلبی و تنفسی توجه ویژه ای خواهند داشت.

موثرترین روش ها برای درمان اضطراب

توجه داشته باشید که حتما برای درمان اضطراب تحت نظر روانپزشک باتجربه و حاذقی مانند دکتر ابوالفضل قریشی باشید تا بهترین روش درمان برایتان در نظر گرفته شود.

درمان شناختی رفتاری

اولین اقدام درمانی برای بهبود اضطراب، درمان شناختی رفتاری است که به افراد کمک می کند افکار استرس زا را اصلاح نموده و راهکارها و مهارت های مقابله با اضطراب را یاد می گیرند.

این افراد می توانند به تدریج با ترس های خود مقابله کرده و بدون مصرف دارو بیشترین میزان اثرگذاری را از این درمان دریافت نمایند، درمان شناختی رفتاری برای انواع اضطراب کاربرد دارد.

دارودرمانی

در صورتی که اختلال اضطراب در حد متوسط تا شدید اتفاق بیفتد، پزشکان دارو درمانی را نیز موثر می دانند.

داروهایی برای این افراد استفاده میشود که غیر اعتیاد آور هستند و برای اضطراب فراگیر مناسب می باشند.

این داروها اگر به درستی استفاده شود حدود ۲ تا ۶ هفته طول می‌کشد تا اثر آن آغاز شود، این داروها فقط باید تحت نظارت روانپزشک استفاده شود.

اصلاح سبک زندگی

برای درمان اختلال اضطراب اگر چه بیماران به درمان های تخصصی نیاز دارند اما تغییرات موثر در سبک زندگی اثر درمان را چندین برابر افزایش می دهد.

داشتن خواب کافی و با کیفیت می تواند در روال درمان این عارضه تاثیرگذار باشد ضمن اینکه افراد باید روزانه از لوازم الکترونیکی کمتری استفاده کنند و در شب ۷ الی ۸ ساعت خواب منظم داشته باشند.

ورزش و انجام تمرینات هوازی متوسط چند روز در هفته برای این افراد مناسب است.

برای درمان اختلال اضطراب تغذیه باید اصلاح شود، میزان قند و کافئین را کاهش دهید و علاوه بر تنظیم وعده ها به درستی، مصرف منیزیم و امگا ۳ را تحت نظارت پزشک شروع کنید.

درمان های خانگی و مکمل

اگر میزان اختلال اضطراب در افراد خفیف باشد درمان های خانگی تاثیر خوبی خواهد داشت اما برای اضطراب شدید درمان های خانگی در کنار درمان های تخصصی اثرگذاری مطلوبی دارد.

برای اینکه بتوانید اختلال اضطراب خفیف را درمان کنید می توانید از دمنوش بابونه، اسطوخودوس و به لیمو استفاده کنید.

روزانه دقایقی در معرض نور آفتاب قرار بگیرید و افکار اضطرابی را مکتوب کنید اگر چه این درمان ها اقدامات اصلی برای بهبود اختلال اضطرابی نیستند اما در کنار روش های تخصصی و پزشکی تاثیر خوبی بر بهبود بیماری دارند.

درمان اضطراب شدید چگونه انجام می‌شود؟

درمان اضطراب شدید معمولاً به یک روش خاص محدود نمی‌شود و پزشکان بر اساس شدت علائم، نوع اختلال اضطرابی و شرایط جسمی و روانی فرد از ترکیبی از روش‌های درمانی استفاده می‌کنند.

زمانی که اضطراب به حدی برسد که عملکرد روزانه فرد را مختل کند، باعث کاهش تمرکز، مشکلات خواب، اختلال در روابط اجتماعی یا ناتوانی در انجام فعالیت‌های معمول شود، نیاز به بررسی تخصصی و شروع درمان مناسب وجود دارد.

در بسیاری از موارد، ترکیب روان‌درمانی و دارودرمانی بهترین نتیجه را در کنترل اضطراب شدید ایجاد می‌کند.

روان‌درمانی به‌خصوص درمان شناختی رفتاری (CBT) به فرد کمک می‌کند افکار اضطراب‌زا را شناسایی کرده، الگوهای ذهنی نادرست را اصلاح کند و مهارت‌های لازم برای مقابله با شرایط استرس‌زا را یاد بگیرد.

در کنار آن، داروهای تجویز شده توسط روانپزشک می‌توانند شدت علائم را کاهش داده و به بهبود روند درمان کمک کنند.

افرادی که دچار اضطراب شدید هستند بهتر است برای تشخیص دقیق و انتخاب روش درمان مناسب به روانپزشک مراجعه کنند.

پزشک پس از بررسی علائم، سابقه بیماری، داروهای مصرفی و شرایط فرد، بهترین برنامه درمانی را تعیین می‌کند. همچنین پیگیری منظم درمان و ایجاد تغییراتی در سبک زندگی مانند خواب کافی، ورزش و کاهش عوامل استرس‌زا نقش مهمی در کنترل اضطراب شدید دارد.

درمان اختلال اضطراب چقدر طول می‌کشد؟

مدت زمان درمان اختلال اضطراب به عوامل مختلفی مانند نوع اضطراب، شدت علائم، مدت زمان ابتلا، روش درمانی انتخاب شده و میزان همکاری فرد در روند درمان بستگی دارد.

برخی افراد با اضطراب خفیف در مدت کوتاهی بهبود قابل توجهی پیدا می‌کنند، اما در موارد اضطراب شدید یا مزمن ممکن است درمان به زمان بیشتری نیاز داشته باشد.

معمولاً هدف درمان، کاهش علائم، افزایش توانایی کنترل اضطراب و بازگشت فرد به روال طبیعی زندگی است.

زمان تقریبی مشاهده نتایج در روش‌های مختلف درمانی به شکل زیر است:

روش درمان	زمان تقریبی مشاهده نتیجه
درمان شناختی رفتاری (CBT)	معمولاً بین ۸ تا ۱۲ جلسه می‌تواند باعث بهبود قابل توجه علائم شود.
دارودرمانی	اثر اولیه برخی داروها معمولاً پس از ۲ تا ۶ هفته آغاز می‌شود.
ترکیب روان‌درمانی و دارودرمانی	در بسیاری از افراد طی چند هفته تا چند ماه باعث کنترل بهتر علائم می‌شود.
اضطراب مزمن یا چند ساله	ممکن است روند درمان طولانی‌تر باشد و به پیگیری چندماهه یا بیشتر نیاز داشته باشد.

قطع درمان یا مصرف خودسرانه دارو می تواند باعث بازگشت علائم اضطراب شود.

به همین دلیل، روند درمان باید زیر نظر روانپزشک یا روانشناس ادامه یابد تا بهترین نتیجه با توجه به شرایط فرد حاصل شود.